Kinh nguyệt đôi khi có thể lệch vài ngày giữa các tháng, nhất là sau những giai đoạn căng thẳng, thiếu ngủ hoặc sinh hoạt thay đổi. Khi đó, ngày có kinh và lượng máu cũng có thể khác một chút so với bình thường.
Một kỳ kinh thay đổi chưa hẳn đáng lo. Nhưng nếu tình trạng này lặp lại nhiều tháng, lượng máu thay đổi rõ, đau bụng nhiều hơn hoặc có chảy máu ngoài kỳ, bạn nên chú ý và đi kiểm tra khi cần.
1. Rối loạn kinh nguyệt được nhận biết như thế nào?
Rối loạn kinh nguyệt là những bất thường về thời điểm xuất hiện, số ngày hành kinh hoặc lượng máu so với chu kỳ quen thuộc của mỗi người.
Biểu hiện có thể khá đa dạng: kinh đến sớm hoặc trễ nhiều ngày, mất kinh một thời gian, kéo dài hơn hoặc lượng máu thay đổi rõ rệt.
Ở tuổi dậy thì, sau sinh, trong thời gian cho con bú hay giai đoạn tiền mãn kinh, hoạt động nội tiết vốn có nhiều biến động nên kinh nguyệt dễ khác trước.
Sinh hoạt cũng tác động đến quá trình phóng noãn. Căng thẳng kéo dài, thiếu ngủ, tập luyện quá sức, giảm cân nhanh hay tăng cân nhiều trong thời gian ngắn đều là những yếu tố có thể dẫn đến rối loạn kinh nguyệt.
Bên cạnh đó, kinh nguyệt bất thường còn gặp ở người mắc hội chứng buồng trứng đa nang, rối loạn tuyến giáp, tăng prolactin hoặc một số bệnh phụ khoa như u xơ tử cung, polyp nội mạc tử cung, lạc nội mạc tử cung. Thuốc nội tiết cùng một số thuốc điều trị khác cũng có thể tác động đến kỳ kinh.
Nếu có quan hệ tình dục trong độ tuổi sinh sản, trễ kinh cũng cần nghĩ đến khả năng mang thai. Vì vậy, thay vì đoán nguyên nhân từ một biểu hiện, nên theo dõi những thay đổi của chu kỳ trong vài tháng gần đây.
2. Khi nào nên đi khám phụ khoa?
Một lần kinh đến sớm hay muộn chưa đủ để kết luận kinh nguyệt có vấn đề. Việc thăm khám đáng cân nhắc hơn nếu xuất hiện một trong các tình huống sau:
Kinh liên tục đến sớm, trễ nhiều ngày, mất trong nhiều tháng hoặc thời gian giữa hai kỳ khác rõ so với trước.
Máu ra nhiều hơn thường lệ, hành kinh lâu, nhất là khi kèm mệt, chóng mặt, da xanh hay hụt hơi.
Chảy máu giữa hai kỳ hoặc sau quan hệ tình dục.
Đau bụng kinh ngày càng tăng, đau vùng chậu ngoài thời điểm hành kinh hoặc mức đau làm gián đoạn học tập, công việc.
Kinh không đều kèm mụn tăng, rụng tóc, tăng lông hay cân nặng biến động đáng kể.
Một bất thường mới xuất hiện rồi tiếp tục lặp lại qua nhiều tháng.
Điểm chung ở các trường hợp trên là kinh nguyệt đã khác rõ so với trước đây. Thay vì chờ thêm nhiều tháng để xem có tự ổn định hay không, việc kiểm tra sẽ giúp xác định yếu tố liên quan.
Có những trường hợp cần xử trí sớm hơn. Trễ kinh kèm đau bụng dữ dội hoặc ra máu, chảy máu ồ ạt phải thay băng liên tiếp, choáng váng hay ngất là những tình huống cần đến cơ sở y tế ngay, đặc biệt ở người có khả năng mang thai.
3. Trước khi đi khám nên theo dõi những gì?
Trước buổi thăm khám, nên ghi lại thông tin của một vài kỳ gần nhất. Ngày bắt đầu, số ngày hành kinh và thời gian từ kỳ này đến kỳ kế tiếp giúp bác sĩ đánh giá rõ hơn thay vì chỉ dựa vào một kỳ bất thường.
Không cần đo chính xác lượng máu kinh. Bạn có thể ghi lại số lần thay băng, có phải thay vào ban đêm không, lượng máu có nhiều hơn thường lệ hay xuất hiện cục máu lớn hơn trước.
Nếu có đau, hãy chú ý đau bắt đầu trước hay trong kỳ kinh, kéo dài bao lâu và mức độ có tăng qua các tháng không. Chảy máu giữa kỳ hoặc sau quan hệ cũng nên được ghi lại kèm thời điểm xuất hiện.
Ngoài đặc điểm kinh nguyệt, những thông tin về thuốc đang dùng, quan hệ tình dục gần đây, biến động cân nặng, chất lượng giấc ngủ và giai đoạn căng thẳng cũng hữu ích. Chúng giúp bác sĩ đặt bất thường đang gặp vào đúng bối cảnh.
4. Khi thăm khám, bác sĩ sẽ xem xét những gì?
Khi thăm khám, bác sĩ thường hỏi về các kỳ kinh gần đây: trước đây kinh có đều không, bất thường bắt đầu từ khi nào, lượng máu thay đổi ra sao, có đau hoặc chảy máu ngoài kỳ không.
Tiền sử sản phụ khoa, bệnh đang mắc, thuốc đang dùng và khả năng mang thai cũng giúp bác sĩ định hướng nguyên nhân. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định khám phụ khoa, siêu âm, xét nghiệm nội tiết hoặc các kiểm tra khác.
Vì vậy, không nhất thiết phải tự làm nhiều xét nghiệm trước khi đi khám. Những thông tin về chu kỳ và các thay đổi đã theo dõi từ trước thường hữu ích hơn.
5. Trong thời gian theo dõi nên làm gì?
Nếu chưa xuất hiện dấu hiệu cần kiểm tra sớm, nên duy trì ăn uống đầy đủ, ngủ nghỉ đều đặn và vận động vừa sức. Tránh nhịn ăn kéo dài, giảm cân quá nhanh hoặc tập luyện cường độ cao trong khi khẩu phần ăn không đáp ứng đủ năng lượng.
Người ra máu nhiều nên chú ý đến chế độ dinh dưỡng, nhưng nếu chỉ cảm thấy mệt thì chưa đủ để kết luận thiếu máu hay tự ý bổ sung sắt.
Cũng không nên tự dùng hormone, thuốc “gọi kinh” hay các mẹo truyền miệng để ép kinh trở lại đúng ngày, đặc biệt khi chưa loại trừ khả năng mang thai.
Trong Đông y, kinh nguyệt thường được xem xét trong mối liên hệ với khí huyết và thể trạng. Bạn có thể tham khảo thêm các nội dung về chăm sóc sức khỏe phụ nữ theo Y học cổ truyền tại Dược Bình Đông.

Kết luận
Một kỳ kinh khác thường chưa nói lên nhiều. Nhưng nếu bất thường cứ lặp lại, đau tăng, lượng máu khác hẳn hoặc xuất hiện chảy máu ngoài thời điểm hành kinh, những ghi chép đã theo dõi sẽ giúp buổi khám có thêm dữ liệu để bác sĩ tìm nguyên nhân phù hợp.
Công ty TNHH Dược phẩm Bình Đông - Bidophar
Hotline: (028) 39 808 808
Địa chỉ: 22 đường số 10, Phường Bình Phú, TPHCM
Website: binhdong.vn
Bài viết sưu tầm chỉ nhằm mục đích tăng tương tác - Miễn trừ trách nhiệm